Sainsanaa

Д.Батбаяр

“Дөрвөн бэрх”

   Морь тэмээ, хонь, үхэр дөрөв алганд минь яагаад багтахгүй байв хэмээн санаандаа шившин дөрвөн шагайг орхихуйяа морь буулгах гэхэд буудаг тэмээ эс бууна.Орхих бүхэнд буудаг хонь хүртэл ороолно.Бөгцгөнд хүсээд буудаггүй ижил буун хясна.

  Өвөл, хавар, зун, намрыг нэгэн мөчид үзье гэсэн юм шиг орь залуугийн хайр, идэр цагийн бяр, насны буурал ухааныг эдүүгээдээ эдэлье хэсээсэн мэт дөрвөн шагай намайг зовооно.

v      Эхийн үүдэл санаа

4 бэрх яагаад хүслээр хаях бүр буудаггүй

v      Эхийн гол санаа

Хүсэхэд хясна.Аливаа юм хүссэнээр болдоггүй.

Хүний амьдрал...

               Хоёр загалын тууж

Ц.Дамдинсүрэн - Чемодантай Юм

Зуны эхэн сарын нэг тунгалаг үдэш Сэлэнгэ аймгийн Сүхбаатар хотын ногоон модон бандан дээр хоёр залуухан хүүхэн сууж байна. Тэр хоёрын нэг нь Цээмаа. Цээмаа хүүхэн зааны ясан савх шиг цагаан гараараа нуурын ус шиг долгиотсон хар гэзгээ илээд, эрвээхэйн далавч шиг эрээн мяндсан алчуураараа янзаган нарийнхан хүзүүгээ ороогоод салхинд ганхсан хонгор зул цэцэг шиг гунхалзан сууж байна. Нөгөө хүүхэн Бумаа найз Цээмаагаа харж хааяа инээмсэглэхэд түүний хөөрхөн уруулын цаанаас цав цагаан шүд нь шинэхэн цасан дээр тунгалаг нарны гэрэл туссан юм шиг гялалзана. Эрээн мя...

Д. Батбаяр - АМРАГИЙН ТЭНГЭР

Тэр зун, зун зунаас илvv сайхан зун байсан сан. Манайхан айл хотлоороо Чулуут голын сэргэлэн дэнжид зусч байлаа. Айлын маань бvсгvй Халиунаа эгч урьд хожид vзэгдэж харагдаагvй хачин сонин инээмсэглээд байхаар нь би өөрийн эрхгvй гайхан гөлөрчихсөн зогсож байлаа. Тэгсэн чинь Халиунаа эгч,     

 - Яав? Юугаа хараад байгаа юм гээд дахиад л өнөө ер бусын инээмсэглэлээрээ инээмсэглэхэд нь би бас инээмсэглэн,     

 - Та хvнд гижигдvvлчихсэн юм уу гэлээ.     

 - Юун гижиг? Би хэнд ч гижигдvvлээгvй.   Яаж байна?    

  - Тэгээд, та яагаад зvв зугээр байгаа хэрнээ и...

Д. Батбаяр : Мэлмий

Хаалга онгойн гаднаас хүүхэд гүйн орж ирэх хөлийн чимээнээр өвгөн Нэрэн :
--- Өө миний хүү юү ? Гадаа халуун байна уу ?
--- Yгүй ээ , Нээнээ та гадаа гараагүй юу ?
--- Өглөөгүүртээ мөн нэг жаахан гарч суусан . Халуун өдөр болох аятай байна лээ..
Миний хүү хүйтэн юм залгичихаад дээшээ гүйж гараад Ваанчиг билүү, нөгөө рашаан шинжээч залуу чинь, тэднийд очоод « өвөө танд рашаан захисан юмсан, Авчраа болов уу »гэж асуугаад ир гэхэд жаал хүү Жавхлан « За » гээд годхийн гарав . Жавхлан хүү шатаар нисэх мэт гүйн хоромхон зуур дээд давхрынхаа айлын үүдэнд очин, өлмий дээрээ ...

Д.Батбаяр : Золбин

Гандандэгчинлэн хийдийн гол дуганы нэг болох Цогчин гэгдэх хурал ном хурдаг гол газар руу зүүнтэйгээсээ шууд очих дөт зам бол хийдийн гадуур тойруулан барьсан хэрмэн хашааны зүүн талын хаалга байдаг. Энэ хаалгыг халз чиглэсэн гудамны хоёр талаар айлуудын хашааны хаалга, бурхан, цөгц, арц хүжний жижиг мухлаг, хүнсний мухлаг, гуанз олон бий. Тэдний нэг болох "Хүнсний дэлгүүр" гэсэн хаяг бүхий бэсрэгхэн мухлагийн үүдхэн хавьцаа ямар нэгэн хуучин хүрэм юм уу, хөвөнтэй туурганы тасархай хаячихсан юм шиг нэг нэвсгэр юм харагдана.

Харин дөхөн очсон хүн, энэ навсгар юм бол хууч...

Д.Нацагдоржийн мэндэлсэний 100 жилийн ойн нэрэмжит богино өгvvллэгийн “Шувуун саарал” наадмын Тэргүүн байрны шагналт өгvvллэг.

Алтан хараацай нисэхийг би харах дуртай. Тэнгэр цэлмэг, салхи тогтуун, нар тунгалаг байвал тэд өдөржин нисдэг юм. Тэдний нисэх нь бусад шувуудынхаас огт ондоо, ер бусын, далд нууцлаг. Хаа нэгтээгээс дvvлэн нисч, хэнгэрт гараад тэрvvхэндээ тойрон эргэн, шумбан сэлэн, сvлжилдэн ниснэ. Нисэх нь тэдний цэнгэл. Тэд нисэн цэнгэхийн тулд л агаарт гардаг. Тэнгэр сайхан байгаа нь тэдэнд жаргал. Жаргал гэдэг ямагт одоо цаг гэдгийг тэ...

 Гартаа цавуутай-юм хумсалдаг, хулгай хийчихдэг

Гутлаа шаахайгаар солих-алдаатай наймаа хийх 

Гүвээний цаанаас тархидах-нүднээс далд муулах 

Гүзээ шороодох-үхэх

Гүзээнд наасан дэлүү шиг-огт салахгүй дагах

Гүү саах-Хоёр шагай дээш нь ээлжлэн чулуудаж, алдалгүй барьж авч тоглох

Гүйх ухаантай-юмыг түргэн сэтгэдэг

Гэдэн хөдлөх-Зөрүүдлэх, гөжих

Гэдсэндээ хөлөө хийлцэх-бие биенийхээ мууг үзэх гэж өрсөлдөх

Гэдсээ илэх-Ажил төрөлгүй алхайн хэвтэх

Данс бодох-Өшөө хонзон авах

Дайран дээр нь давс хийх-Юмыг улам лавшруулах

Далайн урд гарч үзс...